Çalışmanın amacı ve teslim kapsamı belirlenir
İhale hazırlığı, teklif kontrolü, yatırım bütçesi, malzeme planlaması veya hakediş altyapısı için yapılan metrajların ayrıntı seviyesi aynı değildir. Önce hangi kararın destekleneceği ve hangi imalat gruplarının hesaba katılacağı netleştirilir.
Metraj, projedeki imalat miktarlarını ortaya çıkarır. Keşif ve yaklaşık maliyet ise bu miktarları pozlar, birim fiyatlar ve kapsam kabulleriyle ilişkilendirir. Teslimde yalnızca sonuç değil, hesabın nasıl üretildiği de görülebilmelidir.
Gerekli proje ve belgeler toplanır
Çalışma başlamadan önce mevcut dosyaların güncelliği ve birbiriyle uyumu kontrol edilir. Her proje için aynı belge seti bulunmayabilir; eksik belgeler ve bunların doğuracağı kabuller çalışma notlarında görünür tutulur.
- Güncel mimari ve statik projeler ile detay paftaları
- Varsa mekanik ve elektrik projeleri
- Mahal listeleri, malzeme tarifleri ve teknik şartname
- Proje revizyon listesi ve yürürlükteki pafta tarihleri
- Poz veya iş kalemi listesi ile teklif cetveli
- İstenen teslim biçimi ve bütçe değerlendirme tarihi
Revizyonlar ve ölçüm kabulleri sabitlenir
Aynı yapıya ait farklı tarihli paftaların birlikte kullanılması eksik veya mükerrer miktar oluşturabilir. Hesaba esas revizyon seti belirlenir; paftalar arasındaki çelişkiler çözülür veya açık bir kabul notuyla kayıt altına alınır.
Boşluk düşümü, bindirme, fire, ölçüm birimi ve benzeri kurallar imalat grubuna göre tanımlanır. Böylece metrajı kontrol eden kişi yalnızca sonucu değil, hangi kurala göre hesaplandığını da izleyebilir.
Miktarlar pafta ve mahal referansıyla hesaplanır
Beton, donatı, kalıp, duvar, sıva, boya, kaplama, yalıtım, çatı, cephe ve doğrama gibi imalatlar uygun ölçü birimleriyle ayrı kalemlerde ele alınır. Kat, aks, mahal veya yapı bölümü bazındaki kırılımlar toplamın kaynağını görünür kılar.
Hesap satırlarında uzunluk, alan, hacim, adet veya ağırlık değerlerinin nereden alındığı belirtilir. Ara toplamlar ve genel toplamlar arasında kurulan iz, değişiklik olduğunda yalnızca etkilenen bölümün güncellenmesini kolaylaştırır.
Birim fiyatın kapsamı miktarla eşleştirilir
Bir pozun veya piyasa birim fiyatının malzeme, işçilik, ekipman, fire, nakliye ve genel giderlerden hangilerini içerdiği incelenir. Benzer isimli iki fiyat kalemi farklı kapsamlar taşıyabileceği için yalnızca başlığa bakılarak eşleştirme yapılmaz.
Fiyat kaynağı ve değerlendirme tarihi tablo üzerinde belirtilir. Kamu pozları, özel analizler veya piyasa fiyatları kullanıldığında, aynı maliyet kaleminin iki kez hesaba katılmaması için kapsam kontrolü yapılır.
Keşif özeti ve bütçe senaryoları hazırlanır
Detay metrajlar iş grupları altında özetlenir ve birim fiyatlarla çarpılarak keşif veya yaklaşık maliyet tablosuna dönüştürülür. Tasarım, malzeme veya uygulama alternatifleri varsa her senaryonun miktar ve fiyat etkisi ayrı gösterilir.
Bu yaklaşım, bütçe azaltımı gerektiğinde rastgele kesinti yerine hangi kararın maliyeti nasıl değiştirdiğini görmeyi sağlar. Ancak yaklaşık maliyetin kesin teklif olmadığı; proje olgunluğu, fiyat tarihi ve kapsam kabullerine bağlı olduğu açıkça belirtilmelidir.
Teslim öncesi çapraz kontroller yapılır
Kat toplamları, yapı genel toplamı, benzer mahaller ve proje alanları karşılaştırılır. Sıfır, eksi, olağandışı büyük veya mükerrer görünen miktarlar yeniden incelenir; formüller ve birim dönüşümleri kontrol edilir.
Teslim paketi; özet maliyet tablosu, detay metraj, poz veya birim fiyat listesi, revizyon bilgisi ve kabul notlarını birlikte içermelidir. Böylece sonraki teklif, hakediş veya proje revizyonu çalışmalarında aynı hesap izi korunabilir.